CTET Level -1 (23 June 2024)

Question 1:

नवीनां भाषां शिक्षन्तः छात्राः प्रायः तस्याः भाषायाः उच्चारणनियमानां कारणात् तां भाषां भाषितुं विश्वासस्य न्यूनताम् अनुभवन्ति । तां समस्यां निवारयितुं एकः मार्गः अयम् अस्ति-

छात्राः कक्षायां उच्चस्वरेण पठन्तु ।
केनापि भाषाविशेषज्ञेन सह परामर्शं कृत्वा सततं अभ्यासः ।
यदा त्रुटयाः भवन्ति तासां तदैव संशोधनम् ।
तादृशानां क्रीडासदृशगतिविधीनां प्रयोगः । यस्मिन् कक्षायां मौखिक-अन्तःसम्पर्कः भवेत् ।

Question 2:

भाषाशिक्षणे संरचनात्मकोपागमे (Construction approach) शिक्षकात् अपेक्ष्यते

स्वपाठ्यक्रमस्य स्वयमेव निर्माणम् ।
छात्रेभ्यः पूर्वनिर्मितज्ञानदानम् ।
छात्राणाम् स्वपाठ्यपुस्तकं स्वयं रचितुं समर्थीकरणम् ।
स्वज्ञानस्य माध्यमेन ज्ञाननिर्मातुं छात्राणां साहाय्याम् ।

Question 3:

भाषाशिक्षणस्य व्याकरणानुवादपद्धतिः बलाघाते केन्द्रीकरोति

रूपकेन्द्रितं शिक्षणम् ।
अधिगमकाले उच्चारणं सुदृढीकरणम् ।
मुख्यकेन्द्रबिन्दुरूपेण भाषायाः प्रयोगः ।
अर्थकेन्द्रितं शिक्षणम्।

Question 4:

कश्चिद् अध्यापकः 'नगरीकरणस्य कारणात् प्रदूषणम्" इत्यस्मिन् विषये विचारोत्तेजनं कर्तुं कथयति । अत्र विचारोत्तेजस्य कोऽर्थः ।

अनुच्छेदस्य समाप्तिः
शीर्षवाक्यस्य लेखनम्
कालक्रमानुसारं विचाराणां क्रमबद्धता
तत्कालमेव केनापि विषयेन सम्बद्धानां विचाराणां लेखनम्

Question 5:

भाषायाः सोऽवयवः यः शब्दानां शब्दसमूहानां वा अर्थज्ञानेन सम्बद्धोऽस्ति, कथ्यते

अर्थविज्ञानम्
ध्वनिविज्ञानम्
व्याकरणम्
व्यवहारवदः

Question 6:

भाषाविकासे, बालकैः ये शब्दाः, शब्दसमूहाः वा प्रयुज्यन्ते, तदस्ति

स्वनिम ( Phoneme)
अर्थावबोधः
उत्पादनम्
ग्रहणम् ( Reception)

Question 7:

प्राथमिकस्तरे पठनकौशलमाकलनाय एकेन भाषाया अध्यापकेन प्रामुख्येन कुत्र ध्यानं केन्द्रितं करणीयम् ?

अवबोधपूर्वकं पठने
अव्याहतगतिना पठने
अक्षराणां तेषां ध्वनिभिः सह मेलने
विरामादिचिह्नानां प्रयोगे

Question 8:

प्राथमिकस्तरीय अध्यापकः कक्षायां मौनपठन - अपेक्षया उच्चैः स्वरेण पठने ध्यानं केन्द्रितं करोति । इदमस्ति

शिक्षार्थिनः द्रुततया पठने समर्था भवेयुः ।
शिक्षार्थिनः पाठ्यपुस्तकं सहपठने समर्था भवेयुः ।
शिक्षार्थिनः सावधानाः तथा च स्व पर्य्यायप्रतीक्षायां समर्था भवेयुः ।
शिक्षार्थिनः विरामादिचिह्नप्रयोगेण सह शुद्धोच्चारणे समर्थाः भवेयुः ।

Question 9:

बालकाः भित्तिषु भूतले च किमपि अस्पष्टं (Scribble) लिखन्ति । एतत् तेषां कस्य भागः अस्ति ?

उदीयमानासाक्षरतायाः (Emergent literacy)
प्राकार्यात्मकसाक्षरतायाः (Functional literacy)
एषा पठनकालसाक्षरतागतिविधिः अस्ति (While reading literacy activity)
एषा पश्चपठनसाक्षरतागतिविधिः अस्ति (Post-reading literacy activity)

Question 10:

चतुर्थकक्षायाः छात्राः स्वपितृभ्यां प्रपितृभ्यां च सह तेषां बाल्यकालविषये सामाजिक जीवनविषये च चर्चा कर्तुं निर्दिष्टाः । छात्रैः कक्षायां स्ववार्तालापं अधिकृत्य एका मौखिक प्रस्तुतिः कर्तव्या । अनन्तरं ते भित्तिषु स्थापयितुं चर्चाधारितं एकं भित्तिपत्रं (Poster) रचयन्ति । अयं गतिविधिः किं कथ्यते ?